December 19, 2023 / Gorlice County

Ślady na śniegu w lesie. Cerkiew, cmentarz i pusta dolina. Wysowa-Zdr. - Blechnarka - Regietów Wyżny

Ślady na śniegu w lesie. Cerkiew, cmentarz i pusta dolina. Wysowa-Zdr. - Blechnarka - Regietów Wyżny

Przeszliśmy prawie 20km w Beskidzie Niskim, nie spotykając nikogo na szlaku. Ale ślady na śniegu w lesie podpowiadały, że nie byliśmy zupełnie sami. Czyje tropy przecięły się z naszą zimową pętlą z Wysowej-Zdrój?

Cerkiew św. Michała Archanioła w Wysowej-Zdrój
Cerkiew św. Michała Archanioła w Wysowej-Zdrój

Plan

Plan - to pętla spod zabytkowej drewnianej cerkwi w Wysowej-Zdrój. Parking darmowy. Poszliśmy drogą do Blechnarki, zobaczyliśmy cmentarz wojenny nr 49, weszliśmy na grzbiet graniczny i przez Obycz zeszliśmy na przełęcz Regietowską. Powrót przez nieistniejący Regietów Wyżny a następnie wykorzystaliśmy szlak rowerowo-konny by wrócić do Wysowej.

Planowana Trasa wycieczki (17,5km, 541m podejść)
Planowana Trasa wycieczki (17,5km, 541m podejść)

Blechnarka

Blechnarka to wioska położona w dolinie Ropy, na południe od Wysowej-Zdrój. W okresie 20-lecia międzywojennego stało tu około 100 domów, zamieszkanych w większości przez Łemków. Obecnie gospodarstw jest 16 a wieś liczy około 40 mieszkańców. O Łemkowskiej spuściźnie przypomina dwujęzyczna tabliczka przy wjeździe do wsi, krzyże przydrożne i cerkiew. 

Blechnarka
Blechnarka

Blechnarka zapisała się w historii w czasie Konfederacji Barskiej oraz I Wojny Światowej. W obu przypadkach Historia nie przejmowała się mieszkańcami - przetoczyła się przez wieś, pozostawiając zniszczenia i groby. Grobów Konfederatów nie znajdziemy, natomiast po I Wojnie Światowej zostały dwa cmentarze wojenne - nr 50 na Wysocie oraz nr 49 pod grzbietem granicznym. Oba projektował Dušan Jurkovič.

Cerkiew św. Kosmy i Damiana w Blechnarce
Cerkiew św. Kosmy i Damiana w Blechnarce

Z Blechnarki idziemy żółtym szlakiem PTTK na południe, potem skręcamy w lewo, za czarnymi znakami szlaku krajoznawczego. Miejscowy pies, mający pewnie za przodków "podhalany", zaprowadził nas pod bobrze żeremie przy drodze na cmentarz nr 49. Cmentarz już go nie interesował i wrócił do wsi. Ten pies to jedyne towarzystwo jakie mieliśmy na całej trasie. Ludzi nie spotkaliśmy żadnych. Tylko ślady na śniegu w lesie - czyje tropy zauważyliśmy, o tym dalej.

Tymczasowy przewodnik
Tymczasowy przewodnik

Cmentarz wojenny nr 49

Beskid Niski był sceną ważnych bitew w czasie I Wojny Światowej. Wiosną 1915r. przetoczyła się przez beskidzkie góry i przełęcze austriacka ofensywa, która doprowadziła do wypchnięcia armii rosyjskiej poza San. Miało to kluczowe znaczenie dla przebiegu wojny na froncie wschodnim. Było to też bardzo istotne w procesie odzyskiwania przez Polskę niepodległości. Dlatego warto odwiedzać cmentarze z IWŚ. W dzisiejszych granicach Polski jest ponad 400 cmentarzy wybudowanych przez Austro-Węgry w latach 1916-18. Są duże, reprezentacyjne cmentarze w pobliżu miast (np. Łużna-Pustki pod Gorlicami, Jabłoniec pod Limanową). Są też cmentarze ukryte w beskidzkich lasach. Z tych najbardziej znany jest ten na Rotundzie. Więcej na ten temat przeczytasz w moim wcześniejszym poście.

Cmentarz wojenny nr 49 w Blechnarce
Cmentarz wojenny nr 49 w Blechnarce

Na cmentarzu nr 49 pochowano w 20 mogiłach zbiorowych i 15 grobach pojedynczych 299 żołnierzy (103 austro-węgierskich i 196 rosyjskich)  poległych w okolicach Blechnarki w okresie od grudnia 1914 do kwietnia 1915.

Wiersz Hansa Hauptmanna przy cmentarzu wojennym nr 49
Wiersz Hansa Hauptmanna przy cmentarzu wojennym nr 49

Ślady na śniegu w lesie

Z cmentarza nr 49 wyszliśmy na grzbiet graniczny (znaki czarne - szlak krajoznawczy) i skierowaliśmy się w stronę Przełęczy Regietowskiej. Po drodze zdobyliśmy szczyt Obycz (788m n.p.m.). Część trasy prowadziła szlakiem niebieskim - jest to długodystansowy szlak karpacki Rzeszów-Grybów (440km).

Obycz, 788m n.p.m.
Obycz, 788m n.p.m.

Wspomniałem, że na całej trasie nie spotkaliśmy żadnych ludzi. Ale ślady na śniegu w lesie wyraźnie wskazywały, że tętni tam życie. Widzieliśmy ślady jeleni i saren. Na pewno przed nami przechodził duży i ciężki jeleń - jego tropy były mocno odbite w zmrożonym śniegu. Po powierzchni śniegu przebiegał ryś - ślady były wyraźne, ale ten zwinny kot nie zapadał się. Poza tym - dziki, zające a nawet małe gryzonie, których małe odciski nóżek były podkreślone śladem ogonka. Zapraszam do sprawdzenia się w roli leśnego detektywa. Na stronie Lasów Państwowych jest ściągawka, a poniżej kilka tropów z naszej wyprawy.

Kto tędy szedł?
Kto tędy szedł?
Kto tędy szedł?
Kto tędy szedł?
Kto tędy szedł?
Kto tędy szedł?

Wioska, której nie ma

Na Przełęczy Regietowskiej (646m n.p.m.) opuściliśmy pasmo graniczne i skierowaliśmy się żółtym szlakiem na północ. Szliśmy obszerną doliną, gdzie kiedyś tętniło życie. Dziś dolina Regietówki, w swojej górnej części, jest pusta.

Dolina Regietówki. Na horyzoncie - Rotunda.
Dolina Regietówki. Na horyzoncie - Rotunda.

Regietów Wyżny i Niżny to dwie sąsiednie łemkowskie wioski - kiedyś. Akcja "Wisła" w 1947 (czyli przymusowe wysiedlenie ludności łemkowskiej z Bieszczadów, oraz Beskidu Niskiego i Sądeckiego) zabrała stąd mieszkańców. Regietów Wyżny pozostał pusty, Regietów Niżny, pod nazwą Regietów, został ponownie zasiedlony. Częściowo przez Polaków, częściowo przez powracających Łemków.

Regietów Wyżny
Regietów Wyżny

Jedynym budynkiem w Regietowie Wyżnym jest nowo wyglądający dom postawiony przy starej dzwonnicy. Obok domu jest napis, w języku polskim i łemkowskim:

Są ludzie i miejsca, które łączą się w jedną historię. Są ludzie i miejsca, o których nigdy się nie zapomni

Pustą doliną Regietówki moglibyśmy wędrować długo. Ta pustka pasowała do dzisiejszej wyprawy. Las, zima i nikogo na szlaku (tylko ślady na śniegu w lesie...). Ale grudniowe dni są krótkie, trzeba wracać do Wysowej. Na wysokości starej dzwonnicy w Regietowie Wyżnym, odbija na zachód (w lewo, patrząc z kierunku naszego marszu) szlak rowerowo-konny. Można nim dojść do niebieskiego szlaku pieszego, który trawersując Wysotę schodzi do Wysowej-Zdrój. Jednakże ze względu na zapadający zmrok, wybraliśmy powrót dłuższą, ale pewniejszą drogą leśną, która zaprowadziła nas do Blechnarki.

”Leśna autostrada” do Blechnarki
"Leśna autostrada" do Blechnarki
Modyfikacja zaplanowanej trasy - powrót do Wysowej drogą leśną przez Blechnarkę
Modyfikacja zaplanowanej trasy - powrót do Wysowej drogą leśną przez Blechnarkę

Ślady na śniegu w lesie. Podsumowanie

Data przejścia: 16.12.2023

Czas, wliczając postoje: 8h 

Dystans: 18,9km 

Suma podejść: 500m 

Najwyższy punkt: Obycz, 788m n.p.m. 

Ciekawe miejsca: Wysowa-Zdrój (drewniana cerkiew), Blechnarka (murowana cerkiew, cmentarz wojenny nr 49), Regietów Wyżny (nieistniejąca wioska)

Region geograficzny: Beskid Niski

Zima w Beskidzie Niskim. Okolice szczytu Obycz
Zima w Beskidzie Niskim. Okolice szczytu Obycz
Leave a comment
Miejsca w pobliżu