September 14, 2023 / Żywiec County

Skalne ciekawostki Beskidu Małego. Kamienie, ostańce, wychodnie skalne, jaskinie, groty, wodospady.

Skalne ciekawostki Beskidu Małego. Kamienie, ostańce, wychodnie skalne, jaskinie, groty, wodospady.

Przymiotnik "skalisty" nie jest pierwszym skojarzeniem gdy myślimy o Beskidzie Małym. Zalesione szlaki, kilka szczytów z widokowymi polanami - takie mamy pierwsze wrażenia. Ale gdy uważnie popatrzymy, możemy dostrzec skalne ciekawostki Beskidu Małego. Wychodnie skalne o fantastycznych kształtach, jaskinie, wodospady - to wszystko znajdziemy w tym niewielkim paśmie.

Zbójeckie Okno, żółty szlak w pobliżu Chatki pod Potrójną
Zbójeckie Okno, żółty szlak w pobliżu Chatki pod Potrójną

Plan

Skalne ciekawostki Beskidu Małego są rozrzucone na całym jego obszarze, od Kozich Skał na Żurawnicy na wschodzie po Skałę Czarownic w grzbiecie Magurki Wilkowickiej na zachodzie. Wymyśliłem pętlę w środkowej części pasma, tak aby w ciągu jednego dnia zobaczyć jak najwięcej skalnych atrakcji. Za punkt startu wybrałem parking przy Zajeździe Kocierz (Przełęcz Kocierska na drodze DW 781 Andrychów - Żywiec). 

Trasa wycieczki ”skalne atrakcje Beskidu Małego”. 23,3km, 842m podejść.
Trasa wycieczki "skalne atrakcje Beskidu Małego". 23,3km, 842m podejść.

I gdzie te skalne ciekawostki Beskidu Małego?

Na pomysł wycieczki wpadłem w czasie wędrówki Małym Szlakiem Beskidzkim. Ten czerwony szlak kilka razy krzyżuje się z zielonym szlakiem Gaiki - Sucha Beskidzka. Te miejsca przecięcia to dobry punkt startu jednodniowej pętli. Z parkingu przy zajeździe nad Przełęczą Kocierską ruszyłem zielonym szlakiem w stronę Ściszków Gronia.

Skrzyżowanie szlaków pod przełęczą Kocierską
Skrzyżowanie szlaków pod przełęczą Kocierską

Początek nie jest zbyt ciekawy - ale cierpliwości, na wszystko będzie czas. Szlak zielony schodzi fragmentem szosy DW 781 do Kocierza Rychwałdzkiego. W pewnym momencie opuszczamy drogę, kierując się w lewo. Miejsce skrętu szlaku wygląda tak:

Znajdź sobie szlak
Znajdź sobie szlak

Po pokonaniu barierki i nasypu drogi, przez łąki docieram do Kocierza Rychwałdzkiego. To niewielka wioska schowana wewnątrz Beskidu Małego. Wyróżnia ją kościół - nie jest zabytkowy, ale ładnie jest wkomponowany w Beskidy. I mimo młodego wieku, ma ciekawą historię - powstał z pomysłu kard. Karola Wojtyły, który zachęcił kolegę ze studiów, ks. Zygmunta Biernata by wybudował kościół na tym "końcu świata". Kościół w dużej mierze zbudowali sobie sami mieszkańcy.

Kościół w Kocierzu Rychwałdzkim
Kościół w Kocierzu Rychwałdzkim

Zamczysko na Łysinie

W pierwszej godzinie wędrowania żadnych skał nie było. Za to później skalne ciekawostki Beskidu Małego wyskakiwały co krok. Pierwszą z nich jest Zamczysko na Łysinie (poprawnie: na Ściszków Groniu). Po wyjściu z Kocierza, wzdłuż szlaku zielonego prowadzi droga krzyżowa. Na jej końcu jest rozległa polana i niewielka osada - Łysina. Tam szlak skręca w lewo. Kilkadziesiąt metrów dalej na prawo od szlaku odbija dobrze oznaczona ścieżka.

Drogowskaz do Zamczyska
Drogowskaz do Zamczyska

Zamczysko na Ściszków Groniu to grupa skalnych ostańców tworzących mały labirynt. Są tam też jaskinie. Największa z nich, Lodowa, ma 59m długości. Miejscowa legenda mówi, że jaskinia jest pod ziemią połączona z Babią Górą...

Zamczysko na Ściszków Groniu
Zamczysko na Ściszków Groniu

Teren nie jest rezerwatem, ale jest chroniony jako "stanowisko dokumentacyjne". Nie można więc łupać kamienia czy wydobywać torfu. Ale turysta może swobodnie - z zachowaniem należytej ostrożności - teren eksplorować.

Zamczysko na Ściszków Groniu
Zamczysko na Ściszków Groniu

Czarne Działy

Moja wędrówka nie ma celu widokowego, ale jak jest okazja do panoramki, to czemu nie skorzystać. Z Łysiny rozciąga się widok na południowy wschód. Widać pasmo Polic i Jałowiec (Beskid Żywiecki).

Widok z Łysiny. Dwa najwyższe widoczne szczyty to Polica (z lewej) oraz Jałowiec (z prawej).
Widok z Łysiny. Dwa najwyższe widoczne szczyty to Polica (z lewej) oraz Jałowiec (z prawej).

Skalne ciekawostki Beskidu Małego zwykle nie znajdują się bezpośrednio na szlaku, ale są niedaleko i oznaczenia pozwalają łatwo do nich dotrzeć. Kolejnym punktem mojej skalnej wycieczki są Czarne Działy. Jest grupa niewielkich jaskiń, położonych w paśmie Gibasów Gronia, na południe od zielonego szlaku łączącego Łysinę z rozstajami Anuli.

Jaskinie Czarne Działy
Jaskinie Czarne Działy

Poniżej szlaku znajdujemy duże bloki piaskowca. Pomiędzy nimi jest kilka jaskiń. Zostały utworzone przez ruchy warstw piaskowca na łupkach, mają więc charakter osuwiskowy. Są bardziej szczelinami niż jaskiniami w potocznym rozumieniu.

Czarne Działy
Czarne Działy

Mój skalny szlak prowadzi mnie obok Gibasówki. Jest to prywatna chata, mogąca służyć jako schronisko (po uprzednim uzgodnieniu z właścicielem). Znajduje się na polanie pomiędzy szczytem Gibasówka (842m n.p.m.) a Wielkim Gibasów Groniem (890m n.p.m.).

Gibasówka
Gibasówka

Grota Komonieckiego i Wodospad Dusiołek

Do postu dodaję zdjęcia Groty Komonieckiego i Wodospadu Dusiołek, wykonane w czasie innej wyprawy. Z mojej trasy musiałbym zejść z rozstajów Anuli - ścieżka jest dość wyraźna, ale dość stromo schodzi z grzbietu. Łatwiej w to miejsce dotrzeć od dołu, z miejscowości Las (droga DW 946 Żywiec - Sucha Beskidzka). Stamtąd długo pójdziemy wygodną stokówką, skręt do wodospadu i groty jest oznaczony.

Położenie Groty Komonieckiego i Wodospadu Dusiołek względem Łamanej Skały oraz szlaków czerwonego (MSB) i zielonego (Gaiki - Sucha Beskidzka)
Położenie Groty Komonieckiego i Wodospadu Dusiołek względem Łamanej Skały oraz szlaków czerwonego (MSB) i zielonego (Gaiki - Sucha Beskidzka)

Grota Komonieckiego jest niezwykła. Jako jedyna w Beskidzie Małym nie jest osuwiskowa, a erozyjna. Jest to duża komora o powierzchni 115m² i wysokości miejscami do 2m. W czasie okupacji mieszkańcy północnej Żywiecczyzny chowali w niej dobytek, w tym ukrywali zwierzęta.

Wejście do Groty Komonieckiego
Wejście do Groty Komonieckiego

Znad jaskini spływają wody potoku Dusica. Zimą podobno tworzy się lodowa kaskada. Jeśli zejdziemy wzdłuż potoku, po kilkudziesięciu metrach trafimy na mały, ale uroczy wodospad - Dusiołek. Ścieżka w lesie jest wyraźna, ale zachowujemy ostrożność - jest stromo i ślisko.

Wodospad Dusiołek. Znaki na drzewie wskazują dojście do Groty Komonieckiego.
Wodospad Dusiołek. Znaki na drzewie wskazują dojście do Groty Komonieckiego.

Powyżej groty i wodospadu, na szczycie Łamanej Skały, znajduje się rezerwat przyrody Madohora. Jego granice nie sięgają jednak do groty.

Łamana Skała

Zielony szlak, którym idę doprowadza mnie na Rozstaje Anuli. Stąd idzie dalej do Targoszowa by w końcu dotrzeć do Suchej Beskidzkiej. Ja w tym miejscu skręcam w lewo, na czerwony Mały Szlak Beskidzki. W okolicy znajdujemy kolejne skalne ciekawostki Beskidu Małego.

Skrzyżowanie szlaków ”Rozstaje Anuli”
Skrzyżowanie szlaków "Rozstaje Anuli"

Gdybym poszedł czerwonym szlakiem w stronę Leskowca, zaraz za Anulą, po lewej stronie, minąłbym grupę skał nazwanych Wędrujące Kamienie. Natomiast idąc w stronę Potrójnej, przechodzimy obok szczytu Łamanej Skały. Skąd wzięła się nazwa? Nietrudno się domyślić:

Łamana Skała, 929m n.p.m.
Łamana Skała, 929m n.p.m.

W odróżnieniu od Zamczyska, Czarnych Działów i Groty Komonieckiego, wierzchołek Łamanej Skały chroniony jest rezerwatem przyrody. Ochronie podlegają nie tylko liczne ostańce skalne, ale także unikatowy na tej wysokości naturalnie rosnący bór świerkowo-jodłowy. Co ciekawe, rezerwat sąsiaduje z górną stacją wyciągu krzesełkowego Czarny Groń. Tam też możemy znaleźć kolejne ostańce - Zwaliska.

Zwaliska
Zwaliska

Idąc dalej na Potrójną, można zejść na chwilę z szlaku czerwonego i żółtym dojść do studenckiej Chatki pod Potrójną (nie mylić z Chatką NA Potrójnej). Wracając na czerwony szlak, przejdziemy obok Zbójnickiego Okna (patrz zdjęcie na początku relacji).

Skalne Ciekawostki Beskidu Małego

Liczne skalne ciekawostki Beskidu Małego - ostańce, jaskinie, wychodnie itp. to zewnętrzne odbicie "bogatego wnętrza" tego pasma górskiego. Geologia Beskidu Małego jest interesująca - nachodzą tu na siebie różne warstwy skalne (godulskie górne i dolne oraz istebniańskie). Różnią się one twardością oraz odpornością na erozję. To co widzimy na powierzchni, to warstwy bardziej odporne.

Geologia środkowej części Beskidu Małego
Geologia środkowej części Beskidu Małego

Oprócz skał wymienionych w tym artykule, w Beskidzie Małym możemy spotkać szereg innych skalnych osobliwości:

Kamień
Kamień

Skalisty Beskid Mały? Jak najbardziej!

Leave a comment
Miejsca w pobliżu